Bizim Gecə
Would you like to react to this message? Create an account in a few clicks or log in to continue.

Bizim Gecə

Azəri Forum
 
AnasayfaAnasayfa  AxtarAxtar  Qeydiyyatdan keçinQeydiyyatdan keçin  GirişGiriş  
En son konular
» Kərəvizlə Toyuq Salatı
Bakının tarixi Icon_minitimeB. Okt. 09, 2011 9:15 am tarafndan Azeri_Man

» Seksi qızlar
Bakının tarixi Icon_minitimeB.e. İyul 05, 2010 10:07 pm tarafndan Azeri_Man

» Fifa Dünya kupası 2010
Bakının tarixi Icon_minitimeB.e. İyul 05, 2010 10:06 pm tarafndan Azeri_Man

» Megan Fox Gorgeous
Bakının tarixi Icon_minitimeB.e. İyul 05, 2010 10:05 pm tarafndan Azeri_Man

» Parça bozbaş
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 10:36 am tarafndan Azeri_Man

» Zəfəranlı bulyon
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 10:36 am tarafndan Azeri_Man

» Xəmiraşı
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 10:35 am tarafndan Azeri_Man

» Toyuq şorbası
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 10:34 am tarafndan Azeri_Man

» Turşu-sıyıq
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 10:34 am tarafndan Azeri_Man

» Qovurma bozbaş
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 10:33 am tarafndan Azeri_Man

» Balıq küftəsi
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 10:32 am tarafndan Azeri_Man

» Umac
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 10:32 am tarafndan Azeri_Man

» Şəkisayağı gürzə
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 10:31 am tarafndan Azeri_Man

» Ovdux-doğramac
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 10:31 am tarafndan Azeri_Man

» Dovğa
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 10:02 am tarafndan Azeri_Man

» Sulu xəngəl
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 10:02 am tarafndan Azeri_Man

» Kələpaça (Xaş)
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 10:01 am tarafndan Azeri_Man

» Düşbərə
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 10:01 am tarafndan Azeri_Man

» Şəki pitisi
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 10:00 am tarafndan Azeri_Man

» Küftə-Bozbaş
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:59 am tarafndan Azeri_Man

» Piti
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:59 am tarafndan Azeri_Man

» İspanaq çığırtması
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:58 am tarafndan Azeri_Man

» Övriştə
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:58 am tarafndan Azeri_Man

» Əzmə
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:57 am tarafndan Azeri_Man

» Yayma
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:56 am tarafndan Azeri_Man

» Səbzi qovurma
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:56 am tarafndan Azeri_Man

» Azərbaycansayağı ət qızartması
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:55 am tarafndan Azeri_Man

» Rizə küftə
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:55 am tarafndan Azeri_Man

» Arzuman küftəsi
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:54 am tarafndan Azeri_Man

» Təndirdə qızardılmış cücə
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:53 am tarafndan Azeri_Man

» Lənkəransayağı qaşqaldaq
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:53 am tarafndan Azeri_Man

» Qızardılmış turac
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:52 am tarafndan Azeri_Man

» Badımcan çığırtması
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:51 am tarafndan Azeri_Man

» Tava əti
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:51 am tarafndan Azeri_Man

» Cız-bız
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:50 am tarafndan Azeri_Man

» Gəncə çığırtması
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:50 am tarafndan Azeri_Man

» Alçalı-limonlu qovurma
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:49 am tarafndan Azeri_Man

» Turşu qovurma
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:49 am tarafndan Azeri_Man

» Nar qovurma
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:48 am tarafndan Azeri_Man

» Boz qovurma
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:47 am tarafndan Azeri_Man

» Həvəskar qovurması
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:46 am tarafndan Azeri_Man

» Qiymə çiğırtma
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:46 am tarafndan Azeri_Man

» Kartof kababı
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:45 am tarafndan Azeri_Man

» Tava kabab
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:45 am tarafndan Azeri_Man

» Həvəskar kababı
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:44 am tarafndan Azeri_Man

» Qara ciyər kababı
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:43 am tarafndan Azeri_Man

» Cücə kabab
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:43 am tarafndan Azeri_Man

» Toyuq kababı
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:42 am tarafndan Azeri_Man

» Badımcanla quyruq kababı
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:42 am tarafndan Azeri_Man

» Tikə kabab
Bakının tarixi Icon_minitimeC.a. Fev. 25, 2010 9:41 am tarafndan Azeri_Man

Anahtar-kelime
Axtar
 
 

Sonu :
 
Rechercher knt aratrma
Dost Siteler

 

 Bakının tarixi

Aaa gitmek 
MüəllifIsmarıc
Azeri_Man
Admin
Azeri_Man

İsmarıc sayı : 457
Age : 36
Registration date : 06/10/07

Bakının tarixi Empty
Yeni mövzuMövzu: Bakının tarixi   Bakının tarixi Icon_minitimeÇər. Apr. 16, 2008 12:47 pm

Bakı - Azərbaycan Respublikasının paytaxtı, böyük elmi-mədəni və sənaye mərkəzidir. Bakı qədimliyinə, ərazisinin böyüklüyünə və əhalisinin sayına görə Şərqin qocaman və ən böyük şəhərlərindən biridir.
Bakı şəhərində və Abşeron yarımadasında insanlar çox qədim zamanlardan məskunlaşmış və burada yaşayış məntəqələri yaratmışlar. Buna səbəb Bakı şəhərinin fiziki-coğrafi şəraiti şimaldan-cənuba, qərbdən-şərqə gedən miqrasiya və ticarət yollarının kəsişməsi mərkəzində yerləşməsi ("İpək Yolu"), iqlim şəraiti və ən qədim zamanlardan yer üzünə çıxan nafta adlanan yanacaq və enerji sərvəti olmuşdur.
Bakı haqqında ilk dəfə eramızdan 3500 il əvvəl birinci Misir Faraonu Menesanın dövründə "Ölülər Kitabında" qeyd edilmişdir. Eləcə də Bakının qədim şəhər olmasını Abşeronda və Qobustanda 12 min il tarixi olan daş üzərində yazmalar, arxeoloji tapıntılar, eyni zamanda eramızdan əvvəl I əsrdə Roma imperatoru Pompeyin və Lukullun Zaqafqaziyanın işğalı məqsədilə Bakının ətrafında (40 km cənub istiqamətində) saldıqları hərbi düşərgələr barəsində Avqust Qay Oktavi tərəfindən yazılmış daş yazısı sübutdur. Bu tarixləri nəzərə alsaq, bu gün Bakının 5,5 mindən çox yaşı vardır.
Bəzi tədqiqatçılar Bakını Qaytara (Qanqara), Albana, Baruka və s. ilə eyniləşdirirlər. Bakıda tapılmış 5-7 əsrlərə aid Sasani dəfinəsi o dövrdə buranın yaşayış məntəgəsi olduğunu göstərir. 5-6 əsr mənbələrində Bağavan və Atəş-i Baquan adlandırırlar. Ərəb mənbələrində (10 əsr) Bakuyə, Bakuh, Baku, rus məxəzlərində (15 əsr) Baka, Səfəvilər dövrü farsdilli mənbələrdə Badkubə kimi qeyd edilir.
Erkən orta əsrlərdə Bakının iqtisadiyyatının əsasını neft və duz istehsalı, Bakı və Abşeron bölgəsində becərilən boyaqotu və zəfəran təşkil edirdi. Onların həm quru karvan yolları, həm də dənizlə uzaq Şərq ölkələrinə ixracı feodal şəhərinin inkişafının mühüm amili idi. Şirvanın tərkibinə daxil olan Abşeron təbii və təsərrüfat xüsusiyyətləri sayəsində ondan fərqlənən əlahiddə coğrafi, iqtisadi və siyasi vahid idi. Abşeronun iqtisadi və siyasi mərkəzi olan Bakı şəhəri təsərrüfat baxımından onun kəndləri ilə bağlı olub şirvanşahdan vassal asılılığında olan pərakəndə feodal torpaqlarının vahid dairəsini təşkil edirdi.
X əsrin sonunda və XI əsrdə Abbasilər Xilafətinin tənəzzülü ilə əlaqədar bir sıra vilayətlərin və ölkələrin hakimləri, o cümlədən Şirvanşahlar müstəqil hakimiyyət sürməyə başladılar.
Bakı X əsrin axırlarında Şirvanın əsas şəhərlərindən birinə çevrildi. Əhali sənətkarlıq, ticarət, bağçılıq, bostançılıq, üzümçülük, baramaçılıq, əkinçilik, neftçıxarma, balıqçılıq və s. ilə məşğul olurdu. Feodal münasibətlərinin, ticarət və sənətkarlığın inkişafı şəhərin tərəqqi etməsinə imkan yaradırdı. Beynəlxalq ticarət yolları ayırıcında yerləşən Bakı Şərg və Qərb ölkələri arasındakı ticarətdə mühüm əhəmiyyətə malik idi.
Bakı X əsrdən liman şəhəri kimi məşhur idi. XI əsrin sonu - XIII əsrin əvvəllərində Bakı tərəqqi dövrü yaşıyırdı. 1191 ildə Şamaxıda güclü zəlzələ baş verdikdən sonra şirvanşah Axsitan müvəqqəti olaraq paytaxtı Bakıya köçürmüşdü.
XII əsrin sonu – XIII əsrin əvvəli Bakı şəhərinin feodal inikşaf dövrü idi. Şirvanşahlar şəhərdə bir sıra binalar tikdirərək onu möhkəmləndirdilər. XII əsrin birinci yarısında şəhərin qala divarları çəkildi. Şəhərin müdafiə sisteminə Qız qalası da daxil idi.
XII əsrin 30-cu illərində monqollar Azərbaycana hücum edərək bir çox şəhərləri işğal etdilər. İşğalçıların gəldiyi böyük yoldan kənarda yerləşən Bakı, görünür, başqa şəhərlərə nisbətən az zərər çəkmişdi. Hərçənd, monqollar şəhəri alarkən Qız qalasının yuxarı hissəsi dağıdılmışdı. Monqol istilası və ölkənin viran edilməsi şəhərin iqtisadiyyatını dağıtdı, Abşeronun və Bakının neft təsərrüfatını müvəqqəti olaraq pozdu.
Lakin sonralar, XIII əsrin sonunda, XIV-XV əsrlərdə Bakı Xəzər dənizində başlıca liman və Dərbəndilər sülaləsi Şirvanşahlar dövlətinin paytaxtı olduqda o, nəinki Azərbaycanın, eləcə də bütün Yaxın Şərqin mühüm şəhərlərindən birinə çevrildi. Bakı beynəlxalq tranzit ipək ticarətində və Şərqlə Qərb arasında digər malların ticarətində fəal iştirak edirdi. Bu, feodal şəhərinin tərəqqi dövrü idi.
XVI əsrdəki dağıdıcı müharibələrə, Səfəvilər dövlətinə birləşdirilmiş Şirvandakı bir sıra antifeodal üsyanlara baxmayaraq, Volqa – Xəzər yolunun açılması ilə əlaqədar Bakının iri ticarət mərkəzi və Xəzər dənizində mühüm liman kimi əhəmiyyəti azalmadı.
XVI əsrin sonlarında – XVII əsrin əvvəllərindəki türk işğalından sonra Bakı yenidən Səfəvilər dövlətinin tərkibinə daxil oldu. Mərkəzi hakimiyyətin güclənməsi XVII əsrin 40-cı illərindən etibarən ölkənin məhsuldar qüvvələrinin inkişafını sarsıdan feodal ara çəkişmələrinin və dağıdıcı müharibələrin kəsilməsi Bakınının şəhər həyatının inkişafına əlverişli təsir göstərdi. Şəhərə çoxlu əcnəbi tacirlər və səyyahlar gəlirlər. Onlar şəhərin təsərrüfat həyatının canlanmasını, sənətkarlıq istehsalının artmasını, ölkədən kənara aparılan neft və duz hasilatını qeyd edirlər. Şəhərin sosial həyatında tacirlərin rolu artır. Şəhərin və ölkənin bütün daxili və xarici ticarəti onların əlində cəmlənmişdi. Bakı Xəzər dənizində mühüm liman idi. Buradan tranzit yolu ilə, Avropaya, Rusiyaya və digər ölkələrə başlıca olaraq, Şamaxı ipəyi və başqa sənətkarlıq məmulatları daşınırdı. Bakının feodal inkişafı XVII əsrin sonlarınadək davam etmişdir. Bundan sonra nəinki təkcə Azərbaycanda, eləcə də, bütün Ön Asiya ölkələrində mövcud olan şəhər həyatının tənəzzülü müşahidə edilir.
Bakıda şəhər həyatının XVIII əsrin birinci yarısı ərzində davam edən düşkünlüyü təkcə ticarət yollarının dəyişməsi, feodal ara müharibələri və ölkənin dağılması ilə deyil, həm də, Şərqdə odlu silahın yayılması və neftin hərbi texnikada istifadə olunmasına ehtiyacın aradan qalxması ilə bağlı neft ixracının azalması ilə izah edilir. XVIII əsrin II yarısında Bakıda şəhər həyatının və ticarətin bir qədər dirçəlməsi müşahidə olunur. Bakı xanlığı 1806-cı ildə çarizm tərəfindən işğal olunduqdan sonra Bakıda kapitalist münasibətlərin inkişaf dövrü başlanır.
1807 ildə Bakıda 500 ev, 3000 əhali var idi. 1813 ildə bağlanmış Gülüstan müqaviləsi ilə Şimali Azərbaycanın, o cümlədən Bakının Rusiyaya birləşdirilməsi təsdiq edildi.
Şəhərin yüksəliş dövrü isə əsasən neft sənayesinin inkişafı ilə bağlıdır. Belə ki, 1848-ci ildə dünyada ilk neft quyusu məhz Bakı şəhərində qazılmış, 1863-cü ildə Suraxanıda ağ neft zavodu tikilmiş və istismara verilmiş, 1869-cu ildə isə mexaniki üsulla ilk dəfə olaraq ərazidə neft-qaz çıxarılmasına başlanmışdır.
1859-cu il may ayının 29-30-da baş vermiş güclü zəlzələ nəticəsində Şamaxı şəhəri dağıdıldıqdan sonra Bakı paytaxta çevrilir. Həmin dövrdə şəhər əhalisinin sayı 13 min nəfər təşkil edirdi. Yuxarıda qeyd eydiyimiz amillərin təsiri nəticəsində 1913-cü ildə şəhər əhalisinin sayı artaraq 214 min nəfərə çatmışdır.
Neft sənayesının inkişafı ilə əlaqədar olaraq Bakı şəhərində nəqliyyat əlaqələri də formalaşmağa başlamışdır. 1880-ci ildə şəhərdən Sabunçu və Suraxanı mədənlərinə 26 km uzunluğunda və 1883-cü ildə 520 km uzunluğunda Bakı-Tiflis dəmir yolu xətti çəkilmişdir. Nəqliyyat vasitələri ilə yanaşı Bakıda rabitə sahələri də yarandı. 1868 ildə Bakı-Tiflis, 1879 ildı Bakı-Krasnovodsk (dənizin dibi ilə) teleqraf xətləri, 1886 ildə isə şəhərdə ilk telefon xətti çəkildi. 1907-ci ildə isə Bakı-Batumi neft kəməri istifadəyə verilmişdir və bütün bunların təsiri nəticəsində artıq 1908-ci ildə Bakı şəhəri Zaqafqaziya ümumi sənaye məhsulunun 91,6%-ni verirdi.
Birinci Dünya müharibəsi, ondan sonra baş vermiş hərbi müdaxilələr bütün Respublikanın və eləcədə Bakı şəhərinin iqtisadi və sosial həyatına çox mənfi təsir göstərmişdir. Belə ki, 1913-1920-ci illər arasında şəhər əhalisinin sayı 1,3 dəfə azalmış və 1920-1945-ci illərdə də bu azalma davam etmişdir. Bunun da əsas səbəbi İkinci Dünya müharibəsi və onunla əlaqədar olaraq təbii artımın aşağı düşməsi idi.
1945-ci ildən sonra isə şəhərin inkişaf prosesi xeyli güclənmiş, Bakı şəhəri respublikanın iqtisadi inkişafında və ictimai əmək bölgüsündə olduqca yüksək səviyyəyə qalxa bilmişdir. Bütün bunların nəticəsində şəhərdə istehsal üzrə sənaye sahələri yaradılır və şəhərlə şəhərətrafı ərazilərin əlaqələri genişlənirdi. Bakı şəhərinin belə intensiv inkişafı şəhərin formalaşmasında mühüm rol oynamışdır.
Bakı şəhərində bir çox tarixi abidələr müasir dövrdə də qorunub saxlanılır. Bunların içərisində XII əsr “Qız Qalası” (“Gözətçi qülləsi”, “Göz qülləsi”), “Qala divarları”, qalanın ən yüksək hissəsində XV əsrin əvvəllərində tikilmiş “Şirvanşahlar sarayı” (Xan sarayı), XIV-XVI əsrlərə aid “Buxaralılar karvansarayı” və “Hindistanlılar karvansarayı”, “Cümə məscidi” və s. misal göstərmək olar.
Hal-hazırda Bakı şəhərinin ərazisi 2200 kv km, əhalisinin sayı 2 milyona yaxındır. Bundan başqa hazırda Bakı şəhərində erməni qəsbkarlarının işğal etdiyi rayonlardan və Ermənistan Respublikasından qovulmuş 500 minə yaxın qaçqın və məcburi köçkünlər yaşayır.
Bakı özündə 11 inzibati rayonu, 5 şəhər tipli qəsəbəni birləşdirir.
Əvvələ qayıt Aaa gitmek
https://bizimgece.azerbaijaniforum.com
 
Bakının tarixi
Əvvələ qayıt 
1 səhifə (Cəmi 1 səhifə)

Bu forumun msaadesi var:Bu forumdakı ismarıclara cavab verə bilməzsiniz.
Bizim Gecə :: Azərbaycan ( Odlar Yurdu ) :: Azərbaycan'ın Tarixi Şəxsiyətləri-
Keç: